Heb je dat ooit? Dat je aan de ene kant vol enthousiasme aan iets wilt beginnen, maar er tegelijkertijd een stemmetje knaagt dat zegt: “Doe maar niet, het lukt toch niet”? Of dat je enorm boos wordt om iets kleins, terwijl een ander deel van je weet dat de reactie overdreven is? Welkom in de wondere wereld van je innerlijke familie!
Als je onze eerdere posts over emoties (en specifiek de serie over Internal Family Systems – IFS) hebt gevolgd, weet je dat we bij Grow as a Family geloven dat we allemaal uit verschillende ‘delen’ bestaan. Deze delen zijn geen stoornis, maar eerder verschillende aspecten van onszelf die geleerd hebben om bepaalde rollen te vervullen. Deze blogpost is de zesde in onze reeks over IFS, voortbouwend op de introductie tot IFS, onze verkenning van het Zelf, de kwetsbare ballingen, de controlerende managers en de impulsieve brandweerlieden. Vandaag duiken we dieper in het proces van het in kaart brengen van die delen, zodat je meer innerlijke harmonie kunt ervaren.
Deze reis past perfect binnen onze algemene kijk op emoties, die we in deze gids hebben uitgewerkt. We geloven dat het begrijpen van onze innerlijke wereld de sleutel is tot gezonde omgang met onszelf en onze dierbaren.
Geen tijd om te lezen? Luister naar de AI-gegenereerde podcast van dit artikel! 🎧
Wat is IFS ook alweer?
Voor wie er nieuw bij is, even een korte opfrissing. IFS, ontwikkeld door Richard Schwartz, gaat ervan uit dat onze geest niet één homogeen geheel is, maar een intern systeem van verschillende ‘delen’ of ‘subpersoonlijkheden’. Elk van deze delen heeft zijn eigen gedachten, gevoelens, herinneringen en drijfveren. Deze delen zijn niet goed of slecht; ze hebben allemaal een positieve intentie, al is die soms verwrongen geraakt.
Wat IFS zo uniek maakt, is de fundamentele acceptatie van al deze delen. In plaats van te proberen bepaalde delen te onderdrukken of weg te werken, moedigt IFS ons aan om ze te begrijpen, te waarderen en ermee samen te werken. We gaan op zoek naar de reden waarom een deel zich op een bepaalde manier gedraagt.
Herhaling kernconcepten IFS
- Het Zelf: Dit is de kern van wijsheid en compassie in ons. Het Zelf bezit kwaliteiten als kalmte, helderheid, nieuwsgierigheid, compassie, vertrouwen, moed, creativiteit en verbondenheid. Het Zelf is onze natuurlijke leider, zoals we in dit artikel hebben besproken.
- Beschermers (Protectors): Deze delen proberen ons te beschermen tegen pijn. Ze zijn onder te verdelen in:
- Managers: Proactieve beschermers die proberen controle te houden over situaties en emoties om te voorkomen dat we gekwetst raken. Meer daarover lees je hier.
- Firefighters: Reactieve beschermers die in actie schieten als er pijn opkomt. Ze proberen de pijn te blussen met vaak impulsieve of destructieve strategieën, zoals we hier hebben uitgelegd.
- Verbanningen (Exiles): Dit zijn de delen die de pijnlijke ervaringen en emoties uit ons verleden dragen. Ze zijn vaak jong, kwetsbaar en dragen de ‘burdens’ van trauma en verdriet. We hebben hier uitgebreid stilgestaan bij de exiles.
- Burdens: Dit zijn de pijnlijke emoties en negatieve overtuigingen die de exiles met zich meedragen.
- Onblenden: Dit is het proces waarbij we onderscheid leren maken tussen het Zelf en een deel. We geven het deel de ruimte zodat het Zelf de leiding kan nemen. Lees er hier meer over.
- Ontlasten (Unburdening): Dit is het helende proces waarin exiles hun lasten (burdens) kunnen loslaten in de veilige aanwezigheid van het Zelf.
- Direct Access en In-Sight: IFS geeft de voorkeur aan interne communicatie vanuit het Zelf met de delen (in-sight). Direct access, waarbij een therapeut direct met een deel communiceert, kan ook een waardevolle techniek zijn, vooral als het Zelf geblokkeerd is.
- Polarisaties: Delen kunnen met elkaar in conflict raken, wat interne spanningen veroorzaakt.
Waarom zou je je Delen in Kaart Brengen?
Het klinkt misschien wat abstract, ‘je delen in kaart brengen’, maar de voordelen zijn enorm:
- Meer Zelfinzicht: Door je bewust te worden van je verschillende delen, krijg je een dieper inzicht in je eigen reacties, gedachten en gevoelens. Waarom reageer je in bepaalde situaties zoals je doet? Welk deel is er dan aan het woord?
- Zelfacceptatie: IFS helpt je om mild naar jezelf te kijken. Je leert begrijpen dat zelfs de meest ‘lastige’ delen een positieve intentie hebben, al is die soms scheefgegroeid. Dit leidt tot meer zelfcompassie en acceptatie.
- Vermindering van Innerlijke Conflicten: Als je begrijpt welke delen in conflict zijn en wat hun behoeften zijn, kun je beginnen met het oplossen van die interne ruzies. Dit brengt meer rust en harmonie in je leven.
- Meer Zelfleiderschap: Door je Zelf te leren herkennen en te versterken, kun je meer vanuit die kalme, wijze kern reageren, in plaats van je te laten meeslepen door de angsten of impulsen van je beschermers. Dit leidt tot betere beslissingen en minder stress.
- Trauma Healing: IFS is een krachtige methode voor traumaverwerking. Door de kwetsbare exiles in een veilige omgeving te ontmoeten en hun burdens te ontlasten, kunnen diepe wonden helen. Dit kan je ook teruglezen in deze grownote over ‘Internal Family Systems Therapy’ van Richard Schwartz.
- Minder Afhankelijkheid: IFS plaatst de controle terug bij jou. Je leert op je eigen innerlijke wijsheid te vertrouwen, waardoor je minder afhankelijk wordt van de goedkeuring of sturing van anderen.
Hoe breng je je Delen in Kaart? Praktische Oefeningen
Oké, de theorie is helder. Maar hoe ga je nu concreet aan de slag met het in kaart brengen van je delen? Hier zijn een paar oefeningen die je kunt proberen:
1. Geavanceerde Delen Mapping Oefening:
Deze oefening helpt je om op een diepere manier met je delen in contact te komen.
- Stap 1: Kies een ’trailhead’. Dit is een startpunt voor je onderzoek. Dit kan een gevoel zijn (bijvoorbeeld angst, frustratie), een beeld dat in je opkomt, een innerlijke stem, een terugkerende gedachte, een lichamelijke sensatie of een impuls.
- Stap 2: Focus op de trailhead. Waar in je lichaam voel je dit? Probeer de sensatie te lokaliseren en erbij te blijven.
- Stap 3: Representeer het deel. Pak een stuk papier en teken, schrijf, of schets iets dat dit deel voor jou representeert. Het hoeft geen meesterwerk te zijn; het is een manier om het deel concreet te maken.
- Stap 4: Herhaal het proces. Terwijl je met dit deel bezig bent, merk je misschien dat er andere gevoelens, gedachten of sensaties opkomen. Volg deze nieuwe ‘trailheads’ en representeer ook deze delen op papier. Ga door tot er geen nieuwe delen meer lijken te verschijnen.
- Stap 5: Reflecteer op de relaties. Kijk naar de verschillende representaties van je delen. Welke relaties zie je tussen hen? Voel je je verbonden met sommige delen en afgesloten van andere?
- Stap 6: Onderzoek de behoeften. Wat denk je dat dit systeem van delen nodig heeft? Is er een deel dat aandacht schreeuwt? Een ander deel dat zich verstopt?
- Stap 7: Bedank je delen. Neem de tijd om je delen te bedanken voor het tonen van zichzelf. Zelfs de delen die je normaal gesproken vervelend vindt, proberen je op hun manier te helpen.
2. Vragen Stellen:
Een andere manier om je delen te leren kennen, is door ze direct vragen te stellen. Als je merkt dat je een sterke emotie ervaart of een bepaalde gedachte hebt, probeer dan eens de volgende vragen:
- Tegen het deel dat de emotie ervaart: “Wat zeg je als reactie daarop?”
- Tegen een deel dat controle wil houden: “Wat moet er nu gebeuren?”
- Tegen een deel dat extreem gedrag vertoont: “Waarom zeg of doe je dit [extreme gedrag]?”
- Met een vriendelijke nieuwsgierigheid: “Wat wil je echt voor [jouw naam]?”
- Om angsten te verkennen: “Waar ben je bang voor dat er zou gebeuren als je hiermee stopte (met dit gedrag of deze gedachte)?”
- Om de positieve intentie te ontdekken: “Als [jouw naam] [de gevreesde consequentie genoemd door het deel] kon voorkomen, zodat je met deze taak kon stoppen en alles kon doen wat je wilde doen, wat zou dat dan zijn?”
- Om externe invloeden te herkennen: “Hoeveel procent van deze overtuiging (gevoel, gedrag, etc.) is van iemand anders?”
Deze vragen, vooral de hypothetische, kunnen beschermende delen geruststellen en hen openstellen voor verandering.
3. Direct Access (met een therapeut):
Hoewel de focus in IFS ligt op interne communicatie (in-sight), kan direct access een nuttige techniek zijn in therapie. Hierbij spreekt de therapeut direct met een deel van de cliënt. Dit kan vooral helpend zijn als je Zelf even niet ‘beschikbaar’ is of als een deel zich sterk verzet tegen interne dialoog.
4. Focussen op Lichamelijke Sensaties:
Delen manifesteren zich vaak ook in ons lichaam. Let op waar je spanning, warmte, druk of andere sensaties voelt. Welk deel zou hier ‘spreken’? Wat wil dit deel je vertellen?
5. Reflecteren op Terugkerende Patronen:
Welke patronen zie je in je gedachten, gevoelens en gedragingen? Zijn er bepaalde scenario’s waarin je steeds op dezelfde manier reageert? Dit kunnen aanwijzingen zijn voor de aanwezigheid en invloed van specifieke delen.
6. Triggers Identificeren:
Wat zijn jouw triggers? Welke situaties of personen activeren bepaalde reacties in jou? Door je triggers te herkennen, kun je beter begrijpen welke delen er op dat moment ‘aan het roer’ staan.
De Rol van het Zelf: De Innerlijke Leider
Zoals we eerder hebben besproken, is het Zelf de sleutel tot innerlijke harmonie in IFS. Het Zelf is de natuurlijke leider van ons innerlijke systeem. Wanneer we vanuit het Zelf reageren, doen we dat met:
- Kalmte
- Helderheid
- Nieuwsgierigheid
- Compassie
- Vertrouwen
- Moed
- Creativiteit
- Verbondenheid
Het doel van IFS is niet om delen te ‘verwijderen’, maar om ze te helpen hun extreme rollen los te laten en het Zelf de leiding te laten nemen. Stel je voor dat je voor een moeilijke beslissing staat. Een deel van je is misschien bang voor de uitkomst, terwijl een ander deel ongeduldig is en wil forceren. Als je vanuit je Zelf kunt handelen, ben je in staat om de angsten en de haast te erkennen, maar weloverwogen en met vertrouwen een beslissing te nemen die goed is voor het hele systeem.
De connectie tussen het Zelf en spiritualiteit is ook interessant. Veel mensen ervaren het Zelf als een bron van innerlijke wijsheid en verbinding die verder reikt dan hun individuele persoonlijkheid.
Neuroplasticiteit en IFS
Het mooie van IFS is dat het niet alleen een psychologisch model is, maar ook aansluit bij de principes van neuroplasticiteit. Door op een nieuwe, bewuste manier met onze delen om te gaan, creëren we letterlijk nieuwe neurale paden in onze hersenen. We ‘herschrijven’ als het ware de reactiepatronen van onze beschermers en geven de exiles de kans om te helen. Elke keer dat je op een zelf-geleide manier reageert, versterk je die nieuwe verbindingen.
Conclusie: De Reis naar Binnen
Het in kaart brengen van je delen is een boeiende en soms uitdagende reis. Het vraagt om openheid, nieuwsgierigheid en compassie voor jezelf. Hopelijk hebben deze oefeningen je een startpunt gegeven om je eigen innerlijke wereld te verkennen.
Onthoud dat je niet perfect hoeft te zijn. Het is oké als je Zelf soms even ‘overruled’ wordt door een sterk deel. Het belangrijkste is de intentie om te blijven oefenen en jezelf beter te leren kennen.
Aan de slag? Probeer vandaag nog eens een van de oefeningen. Kijk eens of je een ‘trailhead’ kunt vinden en van daaruit je innerlijke landschap kunt verkennen. En vergeet niet, als je diepgaand met je delen wilt werken, kan de begeleiding van een getrainde IFS-therapeut enorm waardevol zijn.
Wil je meer weten over IFS? Bekijk dan zeker onze andere blogposts in deze serie!
Door je delen te begrijpen, leg je de basis voor meer innerlijke rust, veerkracht en authentieke verbinding – met jezelf én met de mensen om je heen. Blijf leren, blijf groeien.
Bronnen
- Grownotes
- ‘Internal Family Systems therapy’ van Richard Schwartz
- ‘No bad parts’ van Richard Schwartz
- ‘Somatic Internal Family Systems’ van Susan McConnell
- ‘IFS Healing’ van Rich Adalfo
- Boeken
*Affiliate link: On this blog, I promote books that I consider valuable. As an Amazon associate, I earn from qualifying purchases.
